Frances Ha

Kultowa „Frances Ha” powraca na ekrany polskich kin.

„Frances Ha” to jeden z najważniejszych filmów amerykańskiego kina niezależnego XXI wieku – słodko-gorzki, pełen lekkości, a zarazem zaskakująco przenikliwy portret młodej kobiety zawieszonej między aspiracją a rzeczywistością.

Bohaterką filmu jest Frances Halladay, początkująca tancerka mieszkająca w Nowym Jorku, która z urokiem, impulsem i niesłabnącą nadzieją próbuje odnaleźć własne miejsce w życiu. Marzy o artystycznej karierze, lecz z czasem coraz boleśniej przekonuje się, że dorosłość nie układa się według wcześniejszych wyobrażeń: zmieniają się mieszkania, relacje tracą dawną stabilność, a przyszłość okazuje się mniej uporządkowana i mniej obiecująca, niż mogło się wydawać.

Reżyserem filmu jest Noah Baumbach, amerykański twórca znany z kameralnych, inteligentnie napisanych historii o relacjach, emocjonalnym chaosie i współczesnym życiu klasy średniej. Do jego najbardziej znanych filmów należą „Walka żywiołów” („The Squid and the Whale”, 2025), „Mistress America” (2015), „Historia małżeńska” („Marriage Story ”, 2019 ) i „Biały szum”, („White Noise”, 2022 ). W „Frances Ha” jego styl spotyka się z wrażliwością Grety Gerwig, dzięki czemu film zyskuje ton jednocześnie ironiczny, lekki
i bardzo czuły.

Szczególne znaczenie ma tu Greta Gerwig, ponieważ jest nie tylko odtwórczynią roli Frances, ale również współscenarzystką filmu. Jej droga artystyczna prowadziła od kina niezależnego i aktorstwa związanego z nurtem mumblecore do pracy scenopisarskiej
i reżyserskiej, dzięki której stała się jedną z najważniejszych współczesnych twórczyń amerykańskiego kina. To właśnie dzięki niej bohaterka wydaje się tak naturalna, pełna nerwowej energii, humoru i kruchości. Frances bywa chaotyczna, impulsywna i nieporadna, ale nigdy nie staje się karykaturą – pozostaje postacią żywą, bliską i emocjonalnie prawdziwą. „Frances Ha” okazała się ważnym momentem w rozwoju artystycznym Gerwig, umacniając jej pozycję nie tylko jako aktorki, lecz także jako współautorki filmowego języka i tonu.

W obsadzie ważne miejsce zajmuje również Mickey Sumner jako Sophie, najbliższa przyjaciółka Frances, wokół której koncentruje się znaczna część emocjonalnej historii.
W filmie pojawiają się także Adam Driver jako Lev, Michael Zegen jako Benji, Michael Esper jako Dan oraz Charlotte d’Amboise.

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów filmu są czarno-białe zdjęcia, które nadają całości lekkość, elegancję i delikatnie nostalgiczny ton. Ten formalny wybór nie służy wyłącznie estetyce: oddala historię od dosłownego realizmu i pozwala mocniej wybrzmieć emocjom, rytmowi miasta oraz wewnętrznemu stanowi bohaterki. Dzięki temu Nowy Jork w „Frances Ha” nie jest jedynie tłem, lecz przestrzenią marzeń, niepewności i ciągłego ruchu.

Forma filmu wyraźnie nawiązuje do francuskiej nowej fali, zwłaszcza do kina François Truffauta i Jeana-Luca Godarda, a także do nowojorskiej melancholii filmów takich jak „Manhattan ” Woody’ego Allena. Widać to w swobodnym rytmie narracji, miejskiej energii, lekkości opowieści i sposobie portretowania bohaterki, która pozostaje jednocześnie zagubiona i pełna życia. Słynna scena biegu Frances ulicami Nowego Jorku przy „Modern Love” Davida Bowiego bywa dodatkowo odczytywana jako ukłon w stronę filmu Leosa Caraxa „Zła krew” z 1986 roku. To nawiązanie nie ma wyłącznie charakteru estetycznego, podobnie jak u Caraxa, bieg staje się tu obrazem wewnętrznego napięcia, nadmiaru emocji i pragnienia wyrwania się z rzeczywistości.

O filmie bardzo ciepło wypowiadał się także Joachim Trier, uznając „Frances Ha” za rzadki przykład filmu naprawdę trafnie pokazującego proces szukania siebie. Podkreślał, że choć wiele filmów mówi o „odnajdywaniu siebie”, to właśnie Frances Ha pokazuje ten stan świeżo, prawdziwie i bez banału. To spostrzeżenie dobrze współbrzmi z odbiorem filmu przez krytyków, którzy cenili go za emocjonalną autentyczność i uważność wobec codziennego, nieefektownego dojrzewania. Motyw biegu, tak ważny w „Frances Ha”, powraca także w kinie Triera – między innymi w „Najgorszym człowieku na świecie”, co dodatkowo podkreśla pokrewieństwo ich wrażliwości wobec tematów młodej dorosłości, niepewności i pragnienia zmiany.

Film został bardzo dobrze przyjęty przez krytyków i zdobył ważne wyróżnienia w obiegu kina niezależnego. Greta Gerwig otrzymała nominację do Złotego Globu w kategorii Najlepsza aktorka w komedii lub musicalu, a sam film był także nominowany do Independent Spirit Award w kategorii Best Feature.

To, co czyni „Frances Ha” filmem tak poruszającym, nie wynika z wielkiego dramatycznego zwrotu, lecz z jego skali emocjonalnej. Film nie opowiada o spektakularnym kryzysie, tylko o cichym pęknięciu między aspiracją a rzeczywistością. Wielu widzów odnajduje w Frances moment życia, w którym jeszcze nie są tym, kim chcieli być, ale już nie mogą udawać, że wszystko samo się ułoży. Właśnie dlatego „Frances Ha” bywa odczytywane jako film pokoleniowy: nie dlatego, że daje wielkie odpowiedzi, ale dlatego, że z niezwykłą uczciwością pokazuje stan: „jestem jeszcze w drodze, ale ta droga wcale nie wygląda tak, jak miała wyglądać”.

Warto zauważyć, że jest to również film głęboko optymistyczny – nie dlatego, że obiecuje spełnienie marzeń, lecz dlatego, że sugeruje coś dojrzalszego i trudniejszego zarazem: można nie zostać dokładnie tą osobą, którą planowało się być, a jednak stopniowo stać się sobą.

Najkrócej: to ciepły, inteligentny i melancholijny film o dorastaniu do własnych ograniczeń, do własnej prawdy i do szukania swojego miejsca – zarówno w życiu, jak i w relacjach z innymi.