
Sekrety i kłamstwa
Mike Leigh
1996
GBR / FRA
04.12.26
Cynthia (Brenda Blethyn) pracuje w fabryce i spędza dni na kłótniach ze swą zgorzkniałą córką. Jej brat Maurice (Timothy Spall) przeżywa gorzki kryzys małżeński, zarazem namawiając klientów swego zakładu fotograficznego do jak najszerszego uśmiechu. Hortense (Marianne Jean-Baptiste) to młoda, dobrze zarabiająca okulistka, która po pogrzebie przybranych rodziców decyduje się na odważne odkrywanie własnych korzeni…
Bohaterowie „Sekretów i kłamstw” Mike’a Leigh wydają się poruszać po zupełnie odrębnych orbitach. Każde z nich ma swój sekret, swoje kłamstwo, swoją codzienną zgryzotę. Ale w miarę jak Leigh snuje swoją mistrzowską opowieść — nagrodzoną Złotą Palmą na Festiwalu w Cannes w 1996 roku — okazuje się, że wszyscy ci ludzie są sobie bliżsi, niż można było się spodziewać, a granica między łzami smutki i śmiechu możne zostać przełamana. Wystarczy tylko się spotkać i spojrzeć sobie w oczy.
„Sekrety i kłamstwa” to arcydzieło Mike’a Leigh, jednego z najwybitniejszych twórców kina brytyjskiego. Urodzony w 1943 roku w rodzinie żydowskiej z tradycjami medycznymi, Leigh pasjonował się teatrem, a zwłaszcza delikatną dramaturgią codzienności w wydaniu Antona Czechowa. Rozwinął własną metodę pracy teatralnej, opartą na rozbudowanej improwizacji z aktorami, którzy odkrywają swe postaci w miarę pracy i wspólnie z reżyserem tworzą dramaturgię spektaklu. Od 1973 roku Leigh realizował filmy telewizyjne dla BBC. Wiele z nich, takie jak choćby „Nuts in May” z 1976 roku, są uważane za arcydzieła realizacji TV. W 1980 roku zrealizował konwulsyjnie śmiesznych „Dorosłych” („Grown-Ups”), w których popisową rolę nieznośnej, ale i przejmująco bezbronnej siostry głównej bohaterki zagrała Brenda Blethyn.
Po 16 latach Leigh obsadził Brendę Blethyn ponownie, dając jej rolę życia właśnia jako Cynthii w „Sekretach i kłamstwach”. Jak napisał o niej Jerzy Płażewski w relacji z Cannes 1996, z której aktorka wyjechała z Nagrodą Aktorską: „Blethyn wirtuozersko śmieje się przez łzy”. Jej Cynthia to kobieta z klasy robotniczej, której codzienna gorycz ulega przełamaniu po poznaniu kobiety zupełnie różnej, jaką jest odnosząca sukcesy Hortense. Ich niespodziewana bliskość jest sercem tego filmu — zarówno Blethyn, jak i grająca Hortense Marianne Jean-Baptiste otrzymały za swe role nominacje do Oscara.
Film Leigh po premierze został dosłownie obsypany nagrodami: pięć Oscarowych nominacji (poza aktorkami nominowano go jako Najlepszy Film, a także za Najlepszą Reżyserię i Najlepszy Scenariusz). Zdjęcia Dicka Pope otrzymały Złotą Żabę na Camerimage. W Cannes doceniło film także Jury Ekumeniczne, a brytyjskie BAFTY doceniły „Sekrety i kłamstwa” za rolę Blethyn i jako Film Roku.
Dla miłośnika całej twórczości Leigh „Sekrety i kłamstwa” zawierają sporo ujmujących Easter Eggów: większość aktorów, którzy pojawiają się w kilkusekundowych scenkach w studio fotograficznym Maurice’a, to twarze znane z wcześniejszych realizacji Mike’a Leigh: zarówno teatralnych, jak i telewizyjnych i filmowych.
Film do dziś urzeka jako ponadczasowa, kipiąca od emocji opowieść o rodzinie, leczeniu ran i o nagłym wybuchu wszystkiego, o czym się nie mówi i co wypiera się przez lata i dekady. Oczyszczająca moc opowieści Leigh nie osłabła. Jak to ujął w swej relacji canneńskiej Tadeusz Sobolewski:
„Z ludzkich twarzy powstaje tu gorzko-komiczny mikrodramat. (…) Ludzka rodzina zaczyna żyć własnym życiem. (…) Oglądamy teatrzyk rodzinnego życia. Mimo bliskości wszyscy tu noszą deformujące maski, obwiniają się o coś, zastygają w grymasie wzajemnych pretensji. Ich twarze mówią: jestem zraniony, potrzebuję twoich uczuć, ale nie zbliżaj się do mnie! Prowadzą nieustanną „grę w zadowolenie” i pragną dobrze wypaść (…)”.
Warto dodać, że najnowszy film Mike’a Leigh, „Tender Loving Care”, poświęcony ośrodkowi osób dla osób starszych, został niedawno nagrodzony Złotą Muszlą na Festiwalu w San Sebastian, a w 2024 roku premierę miała „Niewygodna prawda” Leigh, z poruszającą rolą główną Marianne Jean-Baptiste, która zagrała dokładne przeciwieństwo Hortense: kobietę zapiekłą w goryczy i agresji, która potrafi wyłącznie ranić.
Zamów seans: dystrybucja@gravityfilms.pl
| Produkcja: | Wielka Brytania, Francja |
| Producent: | Simon Channing Williams |
| Obsada: | Brenda Blethyn, Marianne Jean-Baptiste, Timothy Spall, Claire Rushbrook, Phyllis Logan, Elizabeth Berrington, Lee Ross |
| Czas trwania: | 2h22m |
| Język oryginalny: | angielski |
| Tłumaczenie: | Agata Rudowska |




